Văn mẫu lớp 12

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Thu Thảo / February 28, 2019
Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Bài làm

Ai đó đã nói rằng, một tác phẩm văn học có giá trị, sống mãi với thời gian thì phải xây dựng được những nhân vật điển hình, thể hiện tài năng và tâm huyết của người nghệ sĩ. Nhân vật người lái đò trong tùy bút "Người lái đò sông Đà" của Nguyễn Tuân là một nhân vật như thế.

Ngòi bút kỳ diệu của Nguyễn Tuân đã phác họa nên bức tranh thiên nhiên sông Đà vô cùng hung bạo, hung dữ, trữ tình. Bức tranh thiên nhiên này đã làm nổi bật lên  hình ảnh người lao động ở trên núi rừng Tây Bắc với hai phẩm chất, đó là chất anh hùng và chất nghệ sĩ mà điển hình là ông lái đò rất gan dạ, dũng cảm gần hai mươi năm chiến đấu với thác đá trong nước sông Đà để tồn tại. Ông lái đò hiện lên trong qua ngòi bút của Nguyễn Tuân đầy ấn tượng với những nét về bề ngoài mang đặc trưng của con người sông nước: Ông gần bảy mươi tuổi nhưng rất chắc khỏe "thân hình gọn quánh như chất sừng, chất mun", "tiếng nói ào ào như sông nước". "hai tay dài lêu nghêu như cái sào lái đò", "hai chân khuỳnh khuỳnh như đang kẹp chặt cái cuống lái trong tưởng tượng"… Chỉ với một vài nét phác họa đơn giản mà Nguyễn Tuân đã viết nên hình tượng ông lái đò như một anh hùng trên sông nước với “tay lái ra hoa”.

Phân tích hình tượng Người lái đò sông Đà

Có lẽ những tình cảm, sự gắn bó với sông Đà đã được Nguyễn Tuân gửi gắm vào nhân vật ông lái đò, nên nhà văn đã để nhân vật của mình hiểu và yêu dòng sông như máu thịt, thuộc từng tên thác tên ghềnh dù dễ hay khó. Ông thuộc dòng sông như thuộc một "bản trường ca, thuộc đến từng dấu chấm dấu phẩy, dấu chấm than và từng đoạn xuống dòng". "Ông lái đò đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá, ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước". Cũng chính vì vậy mà ông lái đò đã chế ngự, khuất phục được sự hung bạo của dòng nước.

Loading...
Xem thêm:  Phân tích nhân vật Mị trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ để làm sáng tỏ nhận định: Nhưng điều kì diệu là dẫu trong cùng cực đến thế mọi thế lực của tội ác cũng không giết được sự sống con người. Lay lắt đói khổ, nhục nhã Mị vẫn sống, âm thầm, tiềm tàng, mãnh liệt

Dù chỉ là một người lao động bình thường nhưng với trí dũng song toàn ông đã chiến thắng được thiên nhiên hung dữ để tồn tại lao động sáng tạo trong công cuộc xây dựng bảo vệ Tổ quốc. Phẩm chất của ông lái đò được cụ thể qua những cuộc giao tranh dữ dội với nước, sóng, gió và đá qua ba thạch trận. Trước hết là trùng vi thạch trận thứ nhất, độc giả sẽ đặc biệt ấn tượng với những câu văn tả đá đầy độc đá: "đá tảng, đá hòn".., "đá tiền vệ" đã bày ra thạch trận với năm cửa, có bốn cửa tử và một cửa sinh. Bên cạnh đó, nhà văn sử dụng một loạt động từ mạnh để tô đậm sức mạnh của đội quân đá: "mai phục", "nhổm cả dậy", "đứng ngồi nằm tùy theo sở thích". "ăn chết", 'canh cửa", "hất hàm'…Cộng hưởng với những động từ là những tính từ làm nổi bật tính hung bạo: "ngỗ ngược", "nhăn nhúm", "méo mó"…Tất cả làm nổi bật thế và lực của đá sông. Bên cạnh đá là nước, "phối hợp với đá, nước thác reo hò làm thanh viện cho đá", điều này đã tạo nên âm thanh dữ dội, nhấn mạnh thêm không khí chiến đấu căng thẳng giữa con người với thiên nhiên.

Ở trùng vi thạch trận thứ hai, con sông Đà tăng thêm nhiều cửa tử hơn "dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh", "bốn năm thủy quân không ngớt khiêu khích"…Nguyễn Tuân vẫn tiếp tục sử dụng những động từ mạnh cùng với phép tu từ so sánh nhân hóa rất độc đáo để nhấn mạnh thêm sức mạnh của sóng nước Đà giang, qua đó tôn lên tư thế hào hùng của ông lái đò.

Mặc cho sóng, đá dữ dội, ông lái đò vẫn "không chút nghỉ tay, nghỉ mắt phá luôn vòng vây thứ hai và đổi luôn chiến thuật", "ông đò nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá, ông đã thuộc hết quy luật phục kích của lũ đá" nên ông chủ động tự tin nhanh nhẹn làm chủ tình thế "cưỡi lên thác sông Đà như cưỡi hổ, nắm chặt bờm sóng, ghì cương lái, phóng nhanh, chặt đôi thác để mở đường tiến". Nguyễn Tuân tiếp tục đưa người đọc vào cuộc chiến  của sóng nước, từ đó mà nét đẹp của ông lái đò được tôn vinh: mưu trí, dũng cảm, kiên cường.Nếu như ở trùng vi thạch trận thứ nhất và thứ hai, vẻ đẹp trí dũng song toàn cùng phẩm chất anh hùng của ông lái đò được Nguyễn Tuân cực tả thành công thì đến cuộc giao tranh thứ ba này, người đọc mới cảm nhận được tay lái ra hoa của ông lái đò. Nguyễn Tuân miêu tả "bên phải, bên trái đều là luồng chết" khiến ông lái đò phải vận dụng tài năng nghề nghiệp của mình, nâng thuyền của mình lên mặt nước như nghệ sĩ lái mô tô bay trong không trung để "xuyên qua mặt nước"…. Những động từ mạnh được lặp lại nhiều lần cùng những phép so sánh độc đáo khiến người đọc tâm phục, khẩu phục nghệ thuật vượt thác của ông lái đò.Quả thật, ông lái đò đã trở thành nghệ sĩ trong nghề nghiệp của mình.

Nguyễn Tuân thực sự là một nghệ sĩ tài hoa trong việc ca ngợi những con người lao động chân chính đầy vinh quang. Điển hình là hình tượng Người lái đò sông Đà với vẻ đẹp của phẩm chất anh hùng cùng với chất nghệ sĩ này.