Bài văn hay

Phân tích nhân vật Mị trong Vợ chồng A Phủ

Trần Thu Hường / January 30, 2019

Phân tích nhân vật Mị trong Vợ chồng A Phủ

Bài làm

Vợ chồng A Phủ là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách của Tô Hoài sau cách mạng tháng Tám. Hiện thực và nhân đạo là nội dung nổi bật của thiên truyện này. Nội dung ấy lại được thể hiện bằng giọng văn trần thuật, miêu tả và thể hiện tâm trạng, tính cách nhân vật hết sức tinh vi và sâu sắc. Câu chuyện xoay quanh cuộc đời, số phận của nhân vật Mị (cùng A Phủ), thiên truyện nhằm là nổi bật lên số phận khốn khổ, tủi nhục của những người dân miền núi dưới ách thống trị của lũ chúa đất và bọn thực dân

Trong tác phẩm, Mị là nhân vật chính, nhân vật trung tâm và cũng là nhân vật mang giá trị tư tưởng của toàn bộ câu chuyện. Viết về Mị, đau xót, xót xa cho thân phận Mị bao nhiêu thì người đọc càng thêm thấu hiểu, trân trọng, ngưỡng mộ tinh thần và sức sống của Mị bấy nhiêu. Qua đoạn trích tả Mị trong đêm tình mùa xuân thể hiện sâu sắc điều đó.

Mị vốn là một cô gái Mèo xinh đẹp, nết na. Hơn nữa lại có nhiều tài lẻ, Mị thổi sáo rất hay, biết bao nhiêu trai làng mê đắm Mị vì tiếng sáo. Tuy nhiên, cuộc đời của người con gái ấy lại cay cực và khổ sở rất nhiều. Chỉ vì món nợ của gia đình mà Mị bắt làm con dâu gạt nợ, sống một cuộc đời không khác gì nô lệ chứ không phải làm dâu, mang tiếng là dâu con nhưng thực chất không có quyền hành gì trong gia đình nhà chồng. Mị chỉ biết lao động rồi công hiến của cải cho gia đình nhà chồng

Mở đầu buộc người đọc phải chú ý tới một người con gái phải làm nhiều công việc vất vả: thái cỏ ngựa, cõng nước…mà khuôn mặt lúc nào cũng buồn rười rượi như con rùa ….Cách vào chuyện gây ấn tượng tạo ra những đối nghịch Một cô gái lẻ loi, âm thầm gần như vô cảm ngay trongn khungn cảnh tấp nập của gia đình thống lí Pá tra. Cô gái ấy là con dâu của một gia đình quyền thế, giàu có nhất vùng nhưng sao lúc nào cũng cúi mặt, cũng buồn. Đây là cách tạo tình huống “có vấn đề” vừa thu hút đọc giả vừa phần nào thể hiện được số phận cảu nnhân vật.

Mị trước khi bị bắt về làm con dâu gạt nợ cho nhà Thống Lí vẫn yêu đời, chăm chỉ lao động, có tinh thần trách nhiệm với món nợ truyền kiếp: “Nay con biết….đừng bán con cho nhà giàu”, có ý thức bảo về tình yêu, thương cha mẹ, hiếu thảo. Tuy nhiên, số phận đưa đẩy, Mị vẫn phải lấy con trai nhà thống lý Pá Tra, cuộc sống tủi hổ trăm bề, sống không bằng chết. Trong gia đình nhà chồng, Mị chẳng bao giờ thấy được sự yêu thương hay tình người, tất cả đều chỉ thấy thủ đoạn độc ác, sự chà đạp lên quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc dù giản đơn của con người.

Mị hoàn toàn bị bóc lột sức lao động đến cùng kiệt, phải làm nhiều công việc: bẻ bắp trên nương, lấy củi, hái thuốc phiện, giặt đay, se đay….Phải làm lụng suốt ngày : “Ai đi xa về …” phải đối mặt với biết bao những khó khăn, tủi nhục. Hơn nữa còn bị áp bức về mặt tinh thần, bị đánh đập tàn nhẫn, bị coi như đứa ở, bị tước đoạt mất quyền tự do: không được đi chơi xuân.

 Mị chỉ là đứa con dâu gạt nợ, sống bên chông trên danh nghĩa chứ không có tình  yêu. Có đến mấy tháng trời đêm nào Mị cũng khóc, Mị định tự tử   nhưng  thương cha nên lại quay về nhà thống Lí. Đây cũng là biểu hiện chống cự lại số phận, chống lại gia đình độc ác nhưng vì lòng hiếu thảo Mị   chấp nhận sống cam chịu.

Loading...

Cuộc sống của Mị khi quay về gia đình Thống lý thật đáng sợ. Căn phòng Mị sống thực chất là ngục thất giam cầm tù nhân “ Ở cái buồng Mị nằm kín mít, chỉ có một cửa sổ, một lỗ vuông bằng bàn tay, lúc nào trôngn ra cũng chỉ thấy trăng trắng không biết là sương hay là nắng.Mị sống câm lặng, suốt ngày không nói cứ: “Lùi lũi như con rùa nôi trong xó cửa”, buông xuôi cho số phận. Ngay cả khi cha mất Mị cũng không tưởng đến cái chết nữa vì ở lâu trong cái khổ Mị đã quen. Mị từ một cô gái yêu đời bị biến thành cô gái vô cảm tới mức tê liệt cả tinh thần không còn chút phản kháng. Mị bỏ mặc số phận: “Bây giờ Mị cũng tưởng mình như con trâu, con ngựa …”

Nhưng tất cả đã đổi thay với sự thức tỉnh từ đêm tình mùa xuân. Mùa đông ở vùng núi Tây Bắc gió rét dữ dội nhưng mùa xuân vẫn cứ đến. Cảnh mùa xuân thiên nhiên thật đẹp, gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng. Mọi người náo nức đi chơi, cảm giác tự do, hoang dã vô cùng. Có tiếng sáo gọi bạn yêu:

“Mày có con trai, con gái rồi

Mày đi làm nương

Ta chưa có con trai con gái

Ta đi tìm người yêu”

Ngôn ngữ giản dị mộc mạc vậy mà hàm chứa cái lẽ sống phóng khoáng, tự do của con người. Tiếng sáo ấy vọng vào tâm hồn của một cô gái từng say mê thổi sáo, làm thức dậy lòng ham sống, yêu tự do. Mị trong ngày xuân thấy lòng thiết tha bồi hồi, Mị nhẩm thầm bài hát. Mị lén lấy hũ rượu uống ừng ực từng bát, đó biểu hiện của sự phản kháng. Mị như đang uống  đắng cay của cái phần đời đã qua, như đang uống cái khao khát của phần đời chưa tới.

Tâm lí Mị rất phức tạp, quá khứ và hiện tại cứ đan xen lẫn lộn. Hiện tại, Mị muốn chết, lòng Mị phơi phới trở lại. Nghịch lí trên cho thấy khi niềm khao khát sống hồi sinh, tự nó bỗng trở thành một mãnh lực không ngờ, xung đột gay gắt quyết một mất, một còn với trạng thái vô nghĩa lí của thực tại. Mị xắn ống mỡ bỏ vào đĩa đèn cho sáng cũng là thắp lên sự sống, ngọn lửa  sống đang cháy trong mình. Mị lấy váy áo đi chơi xuân: bất chấp tất cả, đến với tự do yêu đương…Khi bị trói đứng, lòng Mị vẫn hướng tới cuộc chơi, hơi rượu vẫn nồng nàn. Mị vùng dậy bước đi trong đau đớn, Mị thấy đau nhức vô cùng. Nghĩ đau đớn cho hiện tại và Mị thấy sợ chết. Niềm ham sỗng chỗi dậy mạnh mẽ. Một con người tưởng như chai sạn, trơ lì trước cái khổ thì trong Mị vẫn luân tiềm tàng sức sống mãnh liệt – đó là tiền đề cho hành động phản kháng sau này.

Tô Hoài không chỉ phát hiện ra sức sống tiềm tàng ở nhân vật Mị mà còn phát hiện sức mạnh đấu tranh tự giải thoát mình khỏi bị áp bức, đọa đầy. Chính những người nông dân nơi đây bằng lòng ham sống, yêu tự do phóng khoáng, họ đã đứng lên chống lại giai cấp phong kiến, chống cường quyền áp bức, chống sự lăngn nhiucj, chà đạp để cứu lấy cuộc đời mình. Văn học cách mạng có cái nhìn khách quan, lạc quan. Họ không chỉ phản ánh nỗi khổ của người nông dân mà còn phát hiện ra khả năng cách mạng, sức mạnh đấu tranh tự giải phóng mình.

Tác phẩm Vợ chồng A Phủ mang giá trị hiện thực và nhân đạo vô cùng sâu sắc. Nhà văn thể hiện sự cảm thông và thấu hiểu những tâm tư, tình cảm và tâm trạng của những con người khốn khổ. Bên trong con người lầm lũi khổ đau của Mị, Tô Hoài còn nhìn thấy một sức sống nội tâm hết sức phong phú và mạnh mẽ.

Minh Anh

Đánh giá bài viết